Silent risk

Vừa (bị bắt) đọc xong chương đầu của “Silent Risk” , làm mình nhớ tới một câu mà các cụ nhà ta ví von :” Mất bò mới lo làm chuồng”.

Ngày xưa nghe câu này, vón chỉ nghĩ đến một anh nông dân không biết vì lười hay vì coi thường trộm đến nỗi để nhà cửa hớ hênh để trôm dắt mất bò. Đấy là tội biết mà cố tình không làm.

Nhưng bây giờ mình mới hiểu thêm một lớp nghĩa nữa, không biết vì các cụ nhà ta thâm thúy hay là do mình tự suy ra. Hãy tưởng tượng một đất nước, một trăm năm, một nghìn năm chả có con bò nào bị mất thì người ta có quan tâm đến chuyện làm chuồng cho bò không.

Giống như các bậc phụ huynh tá hỏa khi phát hiện ra con mình nghiện ngập xong :” Ơ con tôi ngoan lắm, mười mấy năm nay nó có mắc lỗi gì đâu”
Giống như các công ty lớn mạnh hàng chục năm, lúc bị đối thủ mới cạnh tranh cho hết thị phần rồi mới quay ra :” Ơ, công ty tôi àm ăn tốt lắm, mấy chục năm nay tăng trưởng vẫn đều đều” – (said ELOP- Nokia’s CEO =)) ).
Giống như các tổ chức tài chính ngày khủng hoảng, thị trường sụp đổ rồi mới biết được nguyên nhân tại sao.

Giống kiểu nhiều nơi người ta vân vo gạo bằng nước bẩn, kiểu:
“Trăm năm nay mấy đời làng tui đều làm thế có aai bị sao đâu” xong đùng cái cả làng ung thư.

Giống kiểu người ta hay chặt phá rừng, dỡ ruộng làm sân gôn, đập hang động để xây cáp treo…

Nhiều lúc trong mỗi chúng ta, ai ai cũng đều quá tự tin vào kinh nghiệm của bản thân, tin tưởng vào những thứ mình đã thấy, đã quan sát. Những thứ mà chúng ta vẫn nghĩ là an toàn, nhiều lúc lại tiềm ẩn những hiểm họa không ngờ nhất. Những hiểm họa ấy vẫn sẽ giữ im lặng ( silent) cho tới một ngày nó lên tiếng.

The fool only understand the risk after the harm is done.

Chia quà Trung Thu và Mortgage-Backed Securities

Sắp đến trung thu rồi,  bây giờ đến nhà ai cũng đều thấy bánh dẻo bánh nướng đặt mặt bàn. Hồi bé mình thích ăn bánh nướng, cơ mà chi thích ăn cái vỏ xong vứt ruột đi :”>, kể ra thì lãng phí nhưng mà thực sự là mình không ăn được nhân bánh. Về sau có bánh nhân đậu xanh thì mình lại thấy thích, ăn được nguyên 1 cái.

Quay lại câu chuyện, hồi bé, quê mình đông trẻ con lắm =). Cơ bản nhà nào cũng tận 4 5 đứa,có nhà đẻ tận 12 đứa, cũng vì kiểu cố đẻ cho ra đứa con trai, mà đẻ mãi, đẻ mãi vẫn thấy ra con gái =)). Cho nên mỗi khi gần đến trung thu, các hàng bánh kẹo bán chạy hàng lắm [nhân tiện khoe là nhà mình bán cả bánh kẹo=))]. Nhưng mà khách hàng mua bánh kẹo chính lại là các đoàn thanh niên, xã đoàn… mua về để phát cho các cháu.

Các bác xã đoàn xã đội toàn mua những gói kẹo cân to đùng, kiểu 1kg/túi, rồi đến bánh cũng đóng cân, rồi mua thêm cả bánh nướng bánh dẻo… Sau khi mua về, các bác mới bóc ra, đóng gói lại, mỗi túi là 1 cái bánh dẻo, một ít bánh quy, mấy cái kẹo, phát cho các cháu các phần bằng nhau. Vậy là bố mẹ các cháu chỉ phải bỏ ra độ 10k là các cháu đã có thể vừa ăn bánh dẻo, bánh nướng, lại còn được ăn đủ các loại kẹo.

Lớn lên, đi học tài chính, hôm nọ trên lớp được giảng về MBS (Mortgage Backed Securities), giải thích ra thì khá phức tạp, nhưng mà đọc kĩ lại nhận thấy mình đã được tiếp xúc với thể loại gần giống nó từ hồi còn bé rồi. Nếu coi những gói bánh, kẹo kia là những khoản vay, khoản mortgage, coi các bác xã đội xã đoàn là ngân hàng còn bố mẹ các em học sinh là các investor thì khái niệm MBS trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều.

Chỉ có điều là MBS thì gây nên bong bóng dẫn đến khủng hoảng tài chính thế giới 2008, còn hình thức chia bánh kẹo lại mang lại niềm vui cho nhiều trẻ em nghèo được ăn nhiều loại bánh kẹo khác nhau :D.